السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
246
تفسير الميزان ( فارسي )
* ( « وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه ، وَاللَّه رَؤُفٌ بِالْعِبادِ » ) * در اينجا دوباره تحذير را ذكر نموده و اين أهميت مطلب را مىرساند و بر كسى پوشيده نيست كه تهديد را به نهايت درجه مىرساند ممكن هم هست تحذير دوم ناظر به عواقب معصيت در آخرت باشد ، هم چنان كه مورد نظر اين آيه هم همين است ، و تحذير اول ناظر به و بال و آثار سوء دنيايى و يا اعم از دنيايى و آخرتى باشد . و اما اينكه فرمود : * ( « وَاللَّه رَؤُفٌ بِالْعِبادِ » ) * در عين اينكه از رأفت و مهر خداى تعالى نسبت به بندگانش حكايت مىكند ، و مخصوصا ذكر كلمه « عباد » كه يادآور بندگى و رقيت است و حاكى ديگرى از اين رأفت است ، در عين حال دليل ديگرى بر تشديد آن تهديد نيز مىباشد براى اينكه امثال اين تعبيرها در مورد تهديد و تحذير مىفهماند كه تهديد كننده و گوينده آن ، خيرخواه و رؤوف به شنونده است و جز خير و صلاح او را نمىخواهد ، هم چنان كه خود ما به كسى كه نسبت به او رؤوف هستيم مىگوئيم : زنهار ، مبادا در فلان كار سر به سر من بگذارى ، چون سوگند خوردهام هر كس متعرض من شود مسامحه درباره اش روا ندارم ، جلوتر خبرت كردم چون دوستت دارم . در نتيجه برگشت معنا به اين مىشود ( و خدا داناتر است ) كه مثلا فرموده باشد خداى تعالى به خاطر رأفت نسبت به بندگان خودش آنان را قبل از اينكه متعرض امثال اين نافرمانيها شوند ، و به و بال آن گرفتار آيند ، و بالى كه حتمى و غير قابل تخلف است يعنى نه شفاعتى دفعش مىكند و نه هيچ دافعى ديگر ، هشدار مىدهد . * ( « قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّه فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّه » ) * در تفسير آيه : « وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّه . . . » « 1 » ، گفتارى پيرامون مساله « حب » داشتيم و گفتيم كه حب نسبت به خداى تعالى معناى حقيقى و واقعى كلمه است ، همانطور كه به غير خداى تعالى تعلق مىگيرد . در اينجا اين بحث را اضافه مىكنيم كه : خداى سبحان به طورى كه كلام مجيدش با بانگ رسا اعلام مىدارد و جاى ترديد باقى نمىگذارد ، بنده خود را به سوى ايمان و پرستش خالصانه خود ، و اجتناب از شرك دعوت مىكند ، از آن جمله مىفرمايد : « أَلا لِلَّه الدِّينُ الْخالِصُ » « 2 » .
--> ( 1 ) سوره بقره آيه 165 . ( 2 ) آگاه باش كه دين خالص از خدا است . سوره زمر آيه 3 .